عمل مىكند يا نه ، اگر كرد در جامعه اسلامى به عنوان عالم شناخته مىشود . مثل اينكه بگويند كسى كه دكتر شده تا عمل نكد و علم را در بوته عمل نگذارد ، مدرك به او داده نمىشود و به عنوان پزشك به او اطلاق نمىشود . از نظر روانى اثبات شده كه اگر علم به مرحله اجرا درنيايد ، به تدريج در اثر موريانه بى عملى از بين مىرود ، در وادى بىعملى كبوتر علم نمىنشيند ، و اگر بنشيند زود به پرواز درآمده كوچ مىكند ، قلب عالم بىعمل شوره‌زارى است كه پرنده علم رغبت به فرود آمدن در آنجا را ندارد و اگر مجبور به فرود شود قصد اقامت ندارد . اين مضمون روايت مولى على ( عليه السلام ) در نهج‌البلاغه است كه مىفرمايد : « لاتَجْعَلُوا عِلْمَكُم جهلا و يقينَكم شكا اذا علمتم فَاعملُوا و اذا اتيقَّنتُم فاقدموا » : « علم خود را جهل و نادانى و يقين خود را شك قرار ندهيد زمانى كه دانستيد عمل كنيد ، و وقتى يقين كرديد اقدام كنيد ! » « 1 » چگونه مىشود علم جهل مىشود ؟ وقتى كه عمل به آن نشود . آنقدر عمل در اين مكتب مورد توجه است كه مولى على ( عليه السلام ) مىفرمايند : « انَّكم الَى العَمَل بما عَلِمتُم أحوج منكم الى تَعَلُّم مالم تَكُونُؤا تَعْلَمون » : « 2 » ( شما به عمل به آنچه مىدانيد محتاجتريد تا يادگيرى آنچه ياد نگرفته‌ايد ) يعنى عمل به آنچه مىدانى بهتر از يادگيرى آن چيزى است كه نمىدانى . در روايتى ديگر مولى مىفرمايند : بر عالم است كه عمل به آنچه مىداند كند ، سپس دنبال يادگيرى آنچه نمىداند رود . « 3 » 2 - علم بى عمل در نفوس مردم مؤثر نخواهد بود ، در مقدمه كتاب معالم الاصول از مرحوم كلينى نقل مىكند كه امام صادق ( عليه السلام ) فرمودند : « انّ العالم اذا لم يعمل بِعلمه زلّت موعظَتُه عن القلوب كما يَزلّ المطَرُ عن الصّفا » : « عالم هنگامى كه

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 2 ، صفحه 36 . ( 2 ) . غرر الحكم - ميزان الحكمه ، جلد 6 ، صفحه 503 . ( 3 ) . غرر الحكم - ميزان الحكمه ، جلد 6 ، صفحه 503 . .